wait لطفا صبر کنید
صفحه اصلي
NotCache List Paramters: 7&0&0!Model&106 Name List:جستجوي كل-عمومي
موضوعات
صفحه اصلي  » تفسير » مفاهيم ماورايي در قرآن
0.0 (0)

ديدگاه قرآن درباره فال بد زدن و بدشگوني چيست؟

فال بد زدن يا بدشگون دانستن چيزي در قرآن كريم با واژه تطير آمده است. تطيُّر بر وزن تفعّل از ريشه «طير» به معناي مطلق فال يا فال بد زدن و شوم دانستن است. كاربرد نخستين اين واژه در فال بد زدن و شوم دانستن بر اثر پرواز پرندگان بوده،[1] سپس به مطلق شوم بودن و فال بد زدن بر اثر هر چيزي اطلاق شده است.[2]
واژه تطير سه بار در قرآن كريم و در قالب واژگان:
«تطيرنا» در آيه 18 سوره يس: «قَالُوا إِنَّا تَطَيَّرْنَا بِكُمْ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهُوا لَنَرْجُمَنَّكُمْ »[3]
«اطيرنا» در آيه 47 سوره نمل:«قَالُوا اطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَنْ مَعَكَ قَالَ طَائِرُكُمْ عِنْدَ اللَّهِ »[4]
«يطيروا» در آيه 131 سوره اعراف: «فَإِذَا جَاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوا لَنَا هَذِهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسَى وَمَنْ مَعَهُ أَلَا إِنَّمَا طَائِرُهُمْ عِنْدَ اللَّهِ »[5] آمده و در هر سه مورد به فال بد زدن و شوم دانستن تفسير شده است.
عرب جاهلي بر اين عادت بود كه هنگام سفر اگر پرنده اي از سمت راست مسافر پرواز مي كرد ، آنرا نشانه شوم بودن سفر پنداشته و اگر از سمت چپ پرواز مي كرد آن را به فال نيك مي گرفتند.به تدريج مورد آن عموميت يافت و هنگام هر كاري چنانچه اين اتفاق روي مي داد ، عرب به آن فال بد يا فال نيك مي زد.
اما اسلام تطير را امري خرافي دانسته كه معلول جهل انسان و تصور نادرست او در موثر دانستن غير خداوند در عالم و نيز اسناد گرفتاري و نتيجه ناپسند اعمال به غير عامل آنهاست، كه نتيجه آن ياس و نااميدي از رحمت الهي است. ناداني و در نتيجه ناتواني تطير كنندگان در  شناخت علت برخي پديده ها سبب مي شود آن پديده ها را معلول اموري خرافي بدانند. هم چنين دل بستگي به دنيا نيز از عوامل تطير دانسته شده ، به نحوي كه هر امر خوشايند انسان مبارك است وگرنه شوم خواهد بود.
قرآن كريم در انكار تطير ، اصل اثر ناگذاري غير خدا را در عالم بيان فرموده :« قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ »[6] و تاكيد مي كند انسان مومن و كسي كه قلب او هدايت يافته به روشني مي يابد كه هيچ مصيبتي بي اذن الهي به او نمي رسد و در عين حال هر آنچه به انسان مي رسد ، نتيجه تلاش و كردار خود اوست: «وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى»[7]. روايات نيز بر بطلان تطير تاكيد داشته، آنرا نوعي شرك مي دانند. البته باطل بودن تطير به معناي مطلق بي تاثيري آن نيست؛ بلكه تطير ممكن است نسبت به آن كسي كه از آن بيم دارد، موثر واقع شود و خداوند ابتلا به آن شر را جزاي دنيوي تطير وي قرار مي دهد.[8] در روايات نيز به تاثير رواني تطير براي معتقدان به آن تاكيد شده است. امام صادق (ع) فرمود: «الطيرة على ما تجعلها ان هونتها تهونت و ان شددتها تشددت و ان لم تجعلها شيئا لم تكن شيئا» فال بد اثرش به همان اندازه است كه آن را مى‏پذيرى، اگر آن را سبك بگيرى كم اثر خواهد بود و اگرآن را محكم بگيرى پر اثر، و اگر به آن اعتنا نكنى، هيچ اثرى نخواهد داشت‏.
اسلام ضمن منع از تطير، راه درمان آنرا توكل و اتكا به خداوند دانسته، حتي از توكل به عنوان كفاره تطير ياد كرده است.
البته توجه به اين نكته لازم است كه اسلام تفأل را كه در مقابل تطير قرار مي گيرد و به معناي فال نيك زدن و توقع خير و خوبي داشتن است، ستوده و آنرا حق دانسته است. برخي معتقدند از آنجا كه تفأل از حسن ظن و اتكا به خدا ناشي مي شود، ستوده شده است. برخي نيز علت حسن تفأل را در انبساط خاطر و اميدي دانسته اند كه در شخص براي موفقيت حاصل مي شود؛ چرا كه فال نيك غالبا مايه اميدوارى و حركت است، ولى فال بد موجب ياس و نوميدى و سستى و ناتوانى است. شايد به خاطر همين موضوع است كه در روايات اسلامى از فال نيك نهى نشده، اما فال بد به شدت محكوم گرديده است، در حديث معروفى از پيامبر (ص) نقل شده: «تفالوا بالخير تجدوه‏» كارها را به فال نيك بگيريد (و اميدوار باشيد) تا به آن برسيد. در اين روايت جنبه اثباتى اين موضوع منعكس است و در حالات خود پيغمبر) ص) و پيشوايان اسلام (ع) نيز ديده مى‏ شود كه گاهى مسائلى را به فال نيك مى‏ گرفتند. اينكه پيامبر) ص) فال نيك را دوست مى‏ داشت، به خاطر آن بود كه انسان هر گاه اميدوار به فضل پروردگار باشد در راه خير گام برمى‏ دارد و هنگامى كه اميد خود را از پروردگار قطع كند، در راه شر خواهد افتاد و فال بد زدن مايه سوء ظن و موجب انتظار بلا و بدبختى كشيدن است‏.[9]
پي نوشت:
[1] .لسان العرب،ابن منظور، بيروت ،دار احياءالتراث العربي،1408،ج8،ص240
[2] .مفردات الفاظ القرآن، راغب اصفهاني، دارالقلم، بيروت،1412،ص528
[3] . آنها گفتند ما شما را به فال بد گرفته‏ ايم (و وجود شما شوم است) و اگر از اين سخنان دست برنداريد شما را سنگسار خواهيم كرد. يس،18
[4] . آنها گفتند: ما تو و كساني را كه با تو هستند به فال بد گرفتيم (صالح) گفت: فال بد (و نيك) نزد خداست (و همه مقدراتتان به قدرت او تعيين مي‏ گردد).نمل،47
[5] . اما (آنها نه تنها پند نگرفتند بلكه هنگامي كه نيكي (و نعمت) به آنها مي‏ رسيد مي‏ گفتند به خاطر خود ماست! ولي موقعي كه بدي (و بلا) به آنها مي ‏رسيد مي‏ گفتند از شومي موسي و كسان او است! بگو سرچشمه همه اين فال هاي بد نزد خدا است (و شما را به خاطر اعمال بدتان كيفر مي‏ دهد) .اعراف،131
[6] . بگو همه اينها از ناحيه خدا است. نساء،78
[7] . و اينكه براي انسان بهره‏ اي جز سعي و كوشش او نيست.  نجم،39
[8] .دائره المعارف قرآن كريم، مركز فرهنگ و معارف قرآن، بوستان كتاب، 1388، ج7،ص598-592
[9] . تفسير نمونه، دارالكتب الاسلاميه، تهران،1374، ج6، ص317-318

برچسب

جن پوشيده كار سليمان ساختمان سازي
مجسمه نقاشي معماري

نظرات

كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.