wait لطفا صبر کنید
صفحه اصلي  » تفسير » نظام اجتماعي-سياسي در قرآن » سبك زندگي قرآني
0.0 (0)

تقيه چيست و در چه شرايطي مي توان تقيه كرد؟

واژه تقيه از ريشه «وقي» و به معناي محافظت كردن، پرهيز كردن و بر حذر داشتن است. در اصطلاح ديني نيز عبارت است از ابراز يا كتمان عقيده بر خلاف نظر قلبي خود براي اجتناب از ضرر ديني يا دنيايي.
در يك آيه از قرآن به صراحت از تقيه ياد شده است: «لَّا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ  وَ مَن يَفْعَلْ ذَالِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فىِ شىَ‏ْءٍ إِلَّا أَن تَتَّقُواْ مِنْهُمْ تُقَئةً»افراد باايمان نبايد به جاى مؤمنان، كافران را دوست و سرپرست خود انتخاب كنند و هر كس چنين كند، هيچ رابطه‏ اى با خدا ندارد (و پيوند او بكلّى از خدا گسسته مى‏ شود) مگر اينكه از آنها بپرهيزيد (و به خاطر هدف هاى مهمترى تقيّه كنيد)[1] در آيات ديگري نيز مفهوم تقيه با تعابيري ديگر آمده است؛ مانند كتمان ايمان:« وَ قالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إيمانَهُ»[2] و اظهار كفر همراه با ايمان قلبي: «مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إيمانِهِ إِلاَّ مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإيمان»[3]
انسان گاه در زندگي فردي و اجتماعي در وضعي قرار مي گيرد كه نمي تواند آزادانه به همه وظايف شرعي خود عمل كند و ناگزير بايد به دليل مصلحت هايي برخي از آنها را ترك كند. اسلام براي حفظ اين مصلحت ها، تقيه را جايز دانسته و مسلمانان را به رعايت آن فرمان داده است. آن مصالح مهم تر عبارتند از:
1.پاسداري از دين و ايمان خود: هرگاه فرد مومن در وضعي قرار بگيرد كه با ابراز عقيده خود بر اثر فشار معاندان يا عواملي ديگر ايمان وي به خطر افتد، بايد با تمسك به تقيه خود را از اين مخمصه برهاند. چنان كه  اصحاب كهف به همين منظور ، عقيده خود را كتمان كردند: «إِنَّهُمْ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ ... يُعيدُوكُمْ في‏ مِلَّتِهِم»[4]
2.حفظ جان:گاهي آشكار ساختن عقايد و اسرار سبب آسيب جاني به خود يا ديگران مي شود و در نتيجه براي حفظ جان ، تقيه ضرورت مي يابد. در شان نزول آيه 106 سوره نحل گفته شده كه برخي مومنان صدر اسلام بر اثر پافشاري بر ايمان و تقيه نكردن جان خود را از دست دادند. به نظر مفسران مهم ترين غرض از تقيه عمارياسر در برابر مشركان كه در اين آيه به آن اشاره شده، حفظ جان او بوده است. [5]يكي از اهداف و انگيزه هاي تقيه اصحاب كهف نيز حفظ جان آنها بوده است: «إِنَّهُمْ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوكُمْ»چرا كه اگر آنان از وضع شما آگاه شوند، سنگسارتان مى‏ كنند.[6] افزون بر حفظ جان خود، گاه تقيه براي حفظ جان ديگران ضرورت مي يابد، چنانكه مومن آل فرعون با بهره گيري از تقيه، جان حضرت موسي را نجات داد كه در آيه 28 سوره غافر به آن اشاره شده است.
3.حفظ وحدت و يكپارچگي جامعه: يكي از آثار مهم تقيه ،پيشگيري از بروز تفرقه در جامعه و امت اسلامي و حفظ يكپارچگي آن است. آيه 34 فصلت ، نيكي كردن در برابر بدي ديگران را موجب جلب محبت دشمنان و تبديل دشمني به دوستي دانسته است: «وَ لا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَ لاَ السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتي‏ هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَميم»[7] اهل بيت عليهم السلام، «الحسنه» را در اين آيه به تقيه تفسير كرده اند. برخي در اين باره به آياتي كه مسلمانان را به اتحاد فراخوانده ،مانند آيه 103 آل عمران: « وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَميعاً وَ لا تَفَرَّقُوا»[8] و نيز آياتي كه مومنان را از تفرقه و اختلاف بر حذر داشته، مانند «ُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ريحُكُم»و نزاع (و كشمكش) نكنيد، تا سست نشويد، و قدرت (و شوكت) شما از ميان نرود![9] استناد جسته اند.
4.حفظ اموال: يكي از اغراض عقلايي تقيه، حفظ اموال است. احاديثي از پيامبر اكرم(ص) و امامان معصوم(ع)نيز با اشاره به اين هدف ،جان باختگان در راه نگهداري اموال خود را شهيد شمرده و حفظ مال مسلمان را مانند حفظ جان او دانسته اند. برخي از مفسران و فقها با استناد به همين احاديث كاربرد تقيه را براي پيشگيري از نابودي اموال جايز دانسته اند[10].[11]
پي نوشت:
[1] .آل عمران، 28
[2] . و مرد مؤمنى از آل فرعون كه ايمان خود را پنهان مى‏داشت گفت. غافر،28
[3] . كسانى كه بعد از ايمان كافر شوند- بجز آنها كه تحت فشار واقع شده ‏اند در حالى كه قلبشان آرام و با ايمان است. نحل،106
[4] . چرا كه اگر آنان از وضع شما آگاه شوند، شما را به آيين خويش بازمى‏ گردانند. كهف،20
[5] .مجمع البيان،بيروت، اعلمي،1415،ج2،ص356
[6] .كهف،20
[7] . هرگز نيكى و بدى يكسان نيست بدى را با نيكى دفع كن، ناگاه (خواهى ديد) همان كس كه ميان تو و او دشمنى است، گويى دوستى گرم و صميمى است! فصلت،34
[8] . و همگى به ريسمان خدا [قرآن و اسلام، و هر گونه وسيله وحدت‏]، چنگ زنيد، و پراكنده نشويد!
[9] .انفال،46
[10] .التفسير الكبير، فخر رازي، قمريال دفتر تبليغات،1413،ج8،ص194
[11] .دائره المعارف قرآن كريم، مركز فرهنگ و معارف قرآن ،بوستان كتاب، قم، 1382،ج8،ص465-469

برچسب

دنيا زندگي مراحل لهو لعب
زينت تفاخر تكاثر

نظرات

كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++