wait لطفا صبر کنید
0.0 (0)

وجه تسميه القاب حضرت زهرا ـ عليها السلام ـ چيست؟

در آيين پر شكوه اسلام در مورد انتخاب نام زيبا و خوش آهنگ و معني دار، سفارش و تأكيد بسيار شده است. اين امر را نه تنها برعهده پدر و مادر گذاشته بلكه داشتن نام و لقب پسنديده را يكي از حقوق مشروع فرزندان به حساب مي آورد، با توجه به چنين زمينه اي در اسلام، به هر كدام از اسامي و القاب حضرت زهرا ـ عليها السلام ـ كه توجه شود علاوه بر معاني زيبا و پسنديده، داراي نكات آموزنده و هدفي ارزنده هم بوده است.

در اينجا بايد توجه به اين مطلب داشته باشيم كه لقب و كنيه در ادبيات عرب نقش خاصي دارد. زيرا در واقع، وسيله يا عاملي است كه توصيف و تشخيص خصوصيات اخلاقي و روحي هر فرد را نشان مي دهد. و از سوي ديگر در آن روزها مسأله لقب و كنيه و نام افراد از اهميت به خصوص و حسّاسي برخوردار بوده است.
بنابراين تعمق در نام فاطمه (سلام الله عليها) و ساير القاب حضرت، ما را با ابعاد مختلف شخصيت زهراي اطهر(س) آشنا مي سازد كه به بررسي كوتاه القاب آن بزرگ بانوي اسلام مي پردازيم.
امام صادق عليه السلام مي فرمايد: «حضرت فاطمه را نه نام است: فاطمه، صديقه، مباركه، طاهره، زكيه، راضيه، مرضيه، محدثه، زهرا.[1]
1) فاطمه: پيش از ظهور اسلام سه تن از زنان بدين نام موسوم بوده اند كه در اسلام به فواطم مشهورند: فاطمه دختر اسد بن هاشم و فاطمه دختر عتيه بن ربيعه و فاطمه دختر عمر بن عائذ. فاطمه وصفي است كه از مصدر فطم و فطم در زبان عرب به معناي بريدن، قطع كردن و جدا شدن آمده است. شيخ صدوق در خصال صدوق و امالي در توضيح نام مبارك فاطمه از امام صادق عليه السلام نقل مي‌كند كه: بدان جهت او را فاطمه گفتند كه او از شرك و شرور و بديها جدا شده و بريده است.[2] و همچنين در جاي ديگر فاطمه و شيعيانش را از جهنم بريده شده معرفي مي نمايند.[3]
2) صديقه: صديقه يعني بسيار راستگو. كسي كه در راستگويي كامل است و هرگز دروغ نگفته است و سخن خود را بعمل خود تصديق مي نمايد نمونه و مظهر اعلاي چنين شخصيتي است و مَثَل روشن صديقه بودن است صدق در رفتار و گفتار از مراحل عاليه ايمان و صفاي نفس و دل است به طوري كه دارندگان چنين خصوصيتي از امتيازات ويژه اي برخوردار است و در رديف انبياي الهي توصيف شده اند.[4]
3) مباركه: بركت يعني نمو و سعادت و افزايش. راغب در توضيح اين كلمه مي نويسد: جايي كه خير الهي به صورتي كه قابل نگهداري و شمارش و اندازه گيري و محدود كردن نباشد و هر كس به آن بنگرد فزوني محسوس در آن خير بيند، گويند در آن بركت است و مبارك است.[5]
بركت، رشد و نمو، سعادت و هر آنچه خير خوبي است، همه و همه را خداوند متعال در نسل پيامبر اسلام (صلي الله عليه و آله) قرار داد و اين همه را نيز منحصر و مخصوص به وجود مبارك زهراي اطهر و سلاله پاك و ذريه او قرار داد. لذا بخاطر همين بركات كه نمونه بارز آن فرزندان آن حضرت هستند آن حضرت را مباركه لقب دادند.
4) طاهره: طاهره يعني پاك و پاكيزه از هر پليدي و زشتي، امام باقر عليه السلام به نقل از پدران بزرگوارش عليهم السلام مي فرمايد: فاطمه دختر محمد صلي الله عليه و آله بدين جهت طاهر ناميده شد كه از هر پليدي پاكيزه بود.[6] شخصيت حضرت زهرا عليها السلام نمونه بارز اهل بيت در آيه شريفه تطهير است.
5) زكيه: مشتق از زكات است كه به معناي نمو و زيادتي و بركت است كه از بركت الهي حاصل شده لذا آن حضرت زكيه مباركه هستند كه اين بركت و فزوني همراه با بركت هم در دنيا و هم در آخرت مي باشد.[7]
6) مرضيه: درجه مرضيين در نزد پروردگار درجه اي عالي است و چه كم و اندكند از بندگان خدا كه مورد رضاي حق قرار گرفته اند و مسلّما قرار گرفتن در زمره افراد مرضيّ به خاطر عدالت ورزيدن و استقامت و پايمردي انجام پذير است. و از جمله كساني كه به اين درجه و مقام بزرگ نائل شده اند حضرت زهرا سلام الله عليها است.
7) محدثه: اسحاق بن جعفر مي گويد: از امام صادق عليه السلام شنيدم كه فرمود: ملائكه از آسمان فرود مي آمدند و مانند حضرت مريم دختر عمران با فاطمه سخن مي گفتند و فاطمه هم با آنها سخن مي گفت.[8] به همين خاطر لقب محدثه يكي از القاب حضرت فاطمه عليها السلام مي باشد.
8) زهرا: زهرا در لغت به معناي درخشنده و روشن و اين لقب از هر جهت برازنده اين بانوي پاك است زيرا او چهره درخشان زن مسلمان، فروغ تابان معرفت و نمونه روشن پرهيزگاري و خداپرستي است. اين درخشندگي به ساعتي مخصوص و روزي معين اختصاص ندارد، از آن روز كه وظيفه خود را تعهد كرد تا امروز و براي هميشه چون گوهري بر پيشاني تربيت اسلامي مي درخشد. به هر صورت مقام و منزلت حضرت زهرا عليها السلام آنقدر بلند است كه تنها بخشي از مقام و منزلت او را در قالب القاب مي توان شناخت.


معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ پژوهشي پيرامون القاب و اسامي حضرت زهرا سلام الله عليها، عليرضا سبحاني نسب.
2ـ نامها و القاب فاطمه زهرا سلام الله عليها، لاهيجي.
3ـ زندگاني حضرت زهرا سلام الله عليها، محمد عبده.


پاورقي ها:
[1] . مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، بيروت، ج43.
[2] . جلاء العيون، ج1، ص125.
[3] . بحارالانوار، ج43، ص211.
[4] . نساء/ 68؛ مريم/ 39 و 56.
[5] . مفردات، راغب اصفهاني، بيروت، ص119.
[6] . بحارالانوار، ج43، ص19.
[7] . مفردات، ص388.
[8] . بحارالانوار، ج43، ص87.

 مركز مطالعات و پاسخ گويي به شبهات، حوزه علميه قم

NotCache List Paramters: 23&137&5057!Model&179!RelateType&0 Name List:الگوي ليستي مرتبط ها - كل
كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++