wait لطفا صبر کنید
صفحه اصلي
NotCache List Paramters: 24&0&0!Model&194 Name List:جستجوی کل-کتابخانه
  
صفحه اصلي  » نماز » فلسفه نماز
00

منظور از نهي و بازدارندگي نماز از گناه در آيه:«إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَر»چيست؟

مفسرين در خصوص منظور اين آيه مبني بر اين كه نماز انسان را از فحشا و منكر باز مي دارد، پاسخ هاي متعددي را مطرح نموده اند كه در اين جا برخي از آن ها را ذكر مي نماييم:

الف – نهي نماز از فحشا و منكر نهي تشريعي است نه تكويني
از برخي روايات استفاده مي شود كه خود نماز انسان را به صورت تشريعي از فحشا و منكر نهي مي كند و انسان هم مي تواند منهيات نماز را اطاعت كند و هم مي تواند اطاعت نكند كما اين كه در روايتي از پيامبر خدا ( صلّي الله عليه و آله نقل شده:«لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يُطِعِ الصَّلَاةَ وَ طَاعَةُ الصَّلَاةِ أَنْ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْكَر»؛«كسى كه اطاعت فرمان نماز نكند نمازش نماز نيست، و اطاعت نماز آن است كه نهى آن را از فحشاء و منكر به كار بندد» از همين رو برخي مفسرين گفته اند: نماز مانند يك انسانى كه ديگرى را از فحشاء و منكرات نهى مى‏ كند، به شخص نمازگزار مى‏ گويد: زنا مكن، ربا مخور، دروغ مگو، و... و ليكن همان طور كه در آن انسان لازمه نهى اين نيست كه شنونده گوش هم بدهد، و از گفته او منتهى هم بشود، در نماز نيز چنين است، يعنى نماز مرتب به نمازگزار مى‏ گويد كه چنين و چنان مكن، و ليكن لازمه اين نهى اين نيست كه نمازگزار ( به طور تكويني ) منتهى هم بشود، و از آن كارها دست بردارد. مگر نهى نماز از نهى خدا مهم ‏تر و مؤثرتر است، خداى تعالى در آيه شريفه«إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى‏ وَ يَنْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ»، به عدل و احسان و صله رحم امر مى‏ كند، و از فحشاء و منكر نهى مى‏ فرمايد، و با اين حال مردم هم چنان نافرمانى‏ اش مى ‏كنند، و نهى او باعث بازدارندگي مردم نمى‏ شود، نهى نماز هم مثل آن است.

ب – بالاخره نماز انسان را از گناه باز مي دارد و لو در آينده
برخي مفسرين با استناد به داستان جواني از انصار كه با رسول خدا نماز مي خواند و مرتكب فحشا مي شد و پيامبر فرمود: بالاخره روزى نمازش او را از ارتكاب فواحش نهى مى‏ كند و چيزى نگذشت كه او توبه كرد. چنين گفته اند كه معناى آيه اين است كه نماز در آينده صاحبش را از فحشا و منكر باز مى ‏دارد.هر چند هم اكنون گرفتار گناه و معاصي باشد.

ج – اين بازدارندگي به واسطه رعايت احكام قبولي و صحت نماز
نمازگزار ناچار است كه به خاطر صحّت نماز و يا قبول شدن آن، يك سرى دستوراتِ دينى را مراعات كند ( از جمله غصبي نبودن لباس و مكان نماز، طهارت بدن، عدم شرب خمر و... ) كه رعايت آن ها خود زمينه اى قوى براى دورى از گناه و زشتى است. آرى كسى كه لباس سفيد بپوشد، طبيعى است كه روى زمينِ آلوده و كثيف نمى نشيند.

د- اين بازدارندگي به واسطه شكل گرفتن ملكه پرهيز از فحشاء و منكر در انسان مي باشد
علامه طباطبايي در تفسير اين آيه بيان داشته: ( از آن جا كه ) نماز مشتمل است بر ذكر خدا، و اين ذكر، اولا ايمان به وحدانيت خداى تعالى، و رسالت و جزاى روز قيامت را به نمازگزار تلقين مى‏ كند، و به او مى‏ گويد كه خداى خود را با اخلاص در عبادت مخاطب قرار داده و از او استعانت بنما، و درخواست كن كه تو را به سوى صراط مستقيم هدايت نموده، و از ضلالت و غضبش به او پناه ببر.و ثانيا او را وادار مى ‏كند بر اين كه با روح و بدن خود متوجه ساحت عظمت و كبريايى خدا شده، پروردگار خود را با حمد و ثنا و تسبيح و تكبير ياد آورد، و در آخر بر خود و هم مسلكان خود و بر همه بندگان صالح سلام بفرستد.علاوه بر اين او را وادار مى‏ كند به اين كه از حدث (كه نوعى آلودگى روحى است)، و از خبث يعنى آلودگى بدن و جامه، خود را پاك كند، و نيز از اين كه لباس و مكان نمازش غصبى باشد، بپرهيزد، و رو به سوى خانه پروردگارش بايستد.

پس اگر انسان مدتى كوتاه بر نماز خود پايدارى كند، و در انجام آن تا حدى نيت صادق داشته باشد، اين ادامه در مدت كوتاه به طور مسلم باعث مى‏ شود كه ملكه پرهيز از فحشاء و منكر در او پيدا شود، به طورى كه اگر فرضا آدمى شخصى را موكل بر خود كند، كه دائما ناظر بر احوالش باشد، و او را آن چنان تربيت كند كه اين ملكه در او پيدا شود و به زيور ادب عبوديت آراسته گردد، قطعا تربيت او مؤثرتر از تربيت نماز نيست، و به بيش از آنچه كه نماز او را دستور مى‏ دهد دستور نخواهد داد، و به بيش از آن مقدار كه نماز به رياضت وادارش مى‏ كند وادار نخواهد كرد.

پي نوشت :
- بحارالأنوار، ج 79، ص 198
- نحل (16)، آيه 90
- طباطبايى سيد محمد حسين، تفسير الميزان، موسوى همدانى سيد محمد باقر، قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ ى مدرسين حوزه علميه قم‏، 1374 ش، پنجم، ج‏16، ص 199
- گنابادى سلطان محمد، تفسير بيان السعادة فى مقامات العبادة، خاني رضا / حشمت الله رياضى، تهران، مركز چاپ و انتشارات دانشگاه پيام‏ نور، 1372 ش، ج‏11، ص 264
- محسن قرائتي، تفسير نماز، مركز فرهنگي درس هايي از قرآن،1387ش، سيزدهم، ص 28
- طباطبايى سيد محمد حسين، تفسير الميزان، موسوى همدانى سيد محمد باقر، قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ ى مدرسين حوزه علميه قم‏، 1374 ش، پنجم، ج‏16، ص 198
كتاب پرسش ها و پاسخ هاي نماز، سيد حسن موسوي (مركز تخصصي نماز)

دريافت كتاب


برچسب

نماز فحشا منكر پيامبر زنا
ربا دروغ نمازگزار صله رحم انصار
توبه دين طهارت شرب خمر علامه طباطبايي
قيامت تلقين حمد ثنا تسبيح
تكبير غصب ادب

نظرات

كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
موضوعات
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&162 Name List:جستجوي كتابخانه
جستجو پيشرفته