wait لطفا صبر کنید
0.0 (0)

چرا بايد گناه نماز نخواندن و تكليف پدر را پسر بزرگ بر دوش بكشد؟ چرا بر بقيه فرزندان واجب نشده است؟

فقها مى گويند: نماز قضاى پدر، بر پسر بزرگ، واجب است؛ آيا اين حكم، منافات با آيه « وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى» ندارد؟ چرا بايد گناه و تكليف پدر را پسر بزرگ بر دوش بكشد؟. چرا اين مسئله بر بقيه فرزندان (پسر و دختر) يا بر همه به صورت مشترك، واجب نشده است؟

در ابتدا توجه شما را به حكم شرعي در اين باره جلب مي كنيم:
همه مراجع: نماز قضاى پدر تنها بر عهده پسر بزرگ خانواده (بعد از فوت پدر) است. امّا اگر كس ديگرى هم به جا آورد، اشكال ندارد و رفع تكليف از پسر مى‏ شود. پسر بزرگ نيز مى‏ تواند كسى را براى خواندن نماز پدر اجير كند.
اگر پدر وصيت كند كه از ثلث مالش براى قضاى نماز او اجير بگيرند، پس از خواندن اجير، قضاى نماز از عهده پسر بزرگ ساقط مى‏ شود.[1]
اين نكته نيز قابل ذكر است كه برخي از فقها مي گويند: وجوب قضاي نماز بر پسر بزرگ تر فقط در صورتى است كه وي به خاطر مرض و سفر، نتوانسته نماز و روزه اش را انجام دهد نه اين كه به خاطر نافرماني و يا از روى بى مبالاتى آن ها ترك كرده؛ در روز قيامت، مؤاخذه و عذاب مي شود و او نيز مانند بقيه مردم، در برابر اعمال خود، مسئول مي باشد.
 لذا در صورتى كه پدر از روى بى مبالاتى نماز را ترك نكرده باشد، بلكه به علت مريضى يا فراموشى، اين اتفاق افتاده باشد، خيلى جاى سؤال نيست؛ زيرا اداى چنين نمازى براى پدر، قطعاً جبران آن همه زحمت و حق پدر است.
 اشكال عمده، صورتى است كه پدر از روى عمد و بى مبالاتى، نماز را ترك كرده باشد كه در اين صورت، مى گوييم: اين مسئله، يك تكليف بر پسر بزرگ تر است؛ نه رفع تكليف از پدر؛ تا گفته شود چرا وظيفه پدر را پسر بايد بر دوش بكشد؟ بنابراين، پدر كه از روى بى مبالاتى، نمازش را ترك كرده، در روز قيامت، مؤاخذه و عذاب مى شود و او نيز مانند بقيه مردم، در برابر اعمال خود، مسئول مى باشد و حتماً بازخواست مى شود و مورد عقوبت شديد واقع خواهد شد؛ حتى اگر پسر وى نمازهاى او را به جا آورد؛ زيرا اين نماز، ربطى به آن نماز ندارد. آن نماز، تكليف پدر بود كه به جا نياورده بود و اين نماز، تكليف پسر است؛ مانند بقيه تكاليف پسر. اگر از اول، خداوند به جاى هفده ركعت، سى و چهار ركعت نماز را در شبانه روز بر پسر بزرگ واجب مى كرد، آيا جاى اعتراض داشت؟ بنابراين، در قبال انجام اين عبادت، خداوند، به پسر، ثواب و اجر عنايت مى كند؛ پس پسر، گناه پدر را بر دوش نمى كشد.
 البته همان طور كه انجام خيرات و صدقه دادن به نيت والدين، در حق آن ها مؤثر است، اداى نماز و روزه قضا نيز از باب فضل الهى، بى تأثير در وضع آن ها در برزخ و قيامت نيست؛ ولى اين قضيه، مسئله ديگرى است و هيچ گاه به طور كامل، جاى نمازهاى پدر را نمى گيرد.

 اما اين كه چرا خداوند اين تكليف را بر دوش پسر گذاشته، علت ها و حكمت هاى گوناگونى مى تواند داشته باشد كه به تعدادى از آن ها اشاره مى كنيم:

1- به جهت فرهنگ سازى احترام به والدين و فهماندن ارزش آن ها؛ اين دستور اسلامى، نمايان گر عظمت و ارزش پدر و مادر است كه در هيچ مكتبى جز اسلام، مورد توجه واقع نشده است. از اين رو، قرآن كريم بعد از عبادت خداوند، احسان و احترام به پدر و مادر را مورد تأكيد قرار مى دهد و مى فرمايد:«وَقَضى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً»[2]؛«و پروردگار تو مقرر كرد كه جز او را مپرستيد و به پدر و مادر (-(خود)-) احسان كنيد».
 احسان پسر بزرگ تر به پدر و مادر بعد از مرگ، در شمار مهم ترين و محبوب ترين چيزها نزد خداوند است. خداوند بعد از دستور به توحيد كه شالوده خلقت و هدف نهايى است، به احسان به پدر و مادر دستور مى دهد كه اين امر، نشان دهنده اهميت و اولويت احسان فرزندان نسبت به پدر و مادر مى باشد.

2- يكي از علل وجوب قضاي روزه و نماز پدر و مادر بر پسر بزرگ تر به خاطر زحمات و خيراتي است كه پدر و مادر در حق فرزندانشان انجام داده اند. به طور معمول پسر بزرگ تر بيش ترين بهره را از لطف و حضور پدر مي برد چرا كه از نظر سني زمان بيش تري از نعمت وجودي پدر و مادر بهره مند بوده است و از نظر محوريت در كارها و امور نيز بيش تر از خواهر و برادران كوچك تر از خود مد نظر قرار مي گيرد.

3- به جهت فرهنگ سازى مديريت پسر بزرگ تر نسبت به خانواده؛ به همين جهت در ارث نيز سهم او از بقيه متمايز است و در مقابل اين تكليف، پسر بزرگ تر از ارث بيش ترى برخوردار مى گردد؛ يعنى اموال اختصاصى پدر، مثل انگشتر، اسلحه، وسيله سوارى و... به پسر بزرگ مى رسند كه در فقه اسلامى از آن ها به«حبوه» تعبير شده است و اين حكم، امروزه نيز جريان دارد؛ البته ثوابى كه از ناحيه انجام آن نمازها و روزه ها به وى مى رسد، بسيار زيادتر از آن است كه با ارزش آن ارث مازاد، مقايسه گردد.
 وقتى خداوند مى خواهد مديريت شخصى را جا بيندازد و فرهنگ سازى كند، تكليف بيش ترى نيز بر دوشش مى گذارد؛ تا مديريت او، توجيه پذير باشد. به جهت اهميت نماز و روزه و عدم رضايت خداوند نسبت به ترك آن ها؛ چه در صورت سهوى و چه در صورت عمدى؛ يعنى نماز و روزه آن قدر براى شارع مقدس مهم هستند كه براى انجام آن ها و فهماندن اين اهميت، چنين احكامى را وضع كرده است؛ به طورى كه حتى اگر انسان براى وضو، آب نداشته باشد و براى تيمم نيز هيچ چيزى كه تيمم بر آن صحيح است، وجود نداشته باشد (فاقد طهورين باشد) باز فقها طبق روايات مى فرمايند: چنين شخصى نماز را ترك نكند و هرگاه امكان تحصيل طهارت برايش مهيا شد، با وضو مجدداً آن نماز را اعاده كند؛ يعنى خداوند، راضى به ترك نماز، حتى براى انسان بى طهارت نيست.

4- اگر نماز و روزه قضاى پدر بر همه فرزندان واجب مى شد، ممكن بود اين مسئله مانند ميراث مالى، مورد اختلاف ورثه گردد و در نتيجه، منجر به ترك آن شود. علاوه بر اين، پر رنگ كردن مديريت پسر بزرگ بعد از فوت والدين، مسئله مهم و حائز اهميتى است و عدم وجوب آن بر دختران با توجه به عذرهايى كه دارند، نوعى تخفيف در حق آنان است.

در پايان ذكر دو نكته نيز ضروري مي نمايد:

اول: پسر بزرگ تر مى تواند از ثلث ميراث پدر و مادر، قبل از تقسيم آن، هزينه خواندن نماز و اداى روزه را جدا كند و شخص ديگرى را براى انجام آن، اجير نمايد و بدين سان، اگر مقدار آن زياد باشد، مشكلى براى پسر بزرگ پيش نخواهد آمد.

دوم: سنجش وظايف نسبت به مزيت هاي صرف مادي و دنيوي از اشتباهاتي است كه با روح معناگرا و آخرت محور دستورات الهي منافات دارد. ثوابي كه از ناحيه انجام دادن نماز و روزه فوت شده پدر و مادر توسط پسر بزرگ تر به وي مي رسد بسيار زياد و برتر از آن است كه بخواهد با ارزش انگشتري و سلاحي كه به صورت مازاد بر سهم ارث پسر بزرگ تر ميرسد مقايسه گردد. گذشته از اين خيرات و بركات دنيوي و اخروي آن براي پسر بزرگ تر فراوان است.

پي نوشت :
[1] - توضيح‏ المسائل مراجع، م 1394 و 1390، آيت‏ الله نورى، توضيح ‏المسائل، م 1390- 1393 آيت‏ الله وحيد، توضيح ‏المسائل، م 1398- 1402 دفتر آيت‏ الله خامنه‏ اى.
[2] - اسراء (17)، آيه 23
كتاب پرسش ها و پاسخ هاي نماز، سيد حسن موسوي (مركز تخصصي نماز)

نماز نمازگزار قرآن انفاق شهوت
امانت ركوع سجود امام صادق معصومين
NotCache List Paramters: 34&807&15032!Model&179!RelateType&0 Name List:الگوي ليستي مرتبط ها - كل
كاربر گرامي سوالات خود را از بخش "ارسال سوال ديني " ارسال كنيد.
NotCache List Paramters: 6&0&0!Model&219 Name List:نمايش رندوم كتب - كل ++++++